เครื่องวัดความดัน: อุปกรณ์สำคัญสำหรับติดตามค่าความดันโลหิตที่บ้าน

เครื่องวัดความดัน คืออุปกรณ์ที่ใช้ตรวจวัดค่าความดันโลหิตและชีพจร เพื่อช่วยติดตามภาวะสุขภาพเบื้องต้นได้ด้วยตนเองที่บ้าน ปัจจุบันมีหลายรูปแบบ เช่น แบบต้นแขนและแบบข้อมือ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการติดตามค่าความดันอย่างสม่ำเสมอ ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ การเลือกเครื่องที่เหมาะสมและใช้อย่างถูกวิธี จะช่วยให้ได้ค่าที่ใกล้เคียงความเป็นจริงมากขึ้น 

ประเภทของเครื่องวัดความดัน

โดยทั่วไปสามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่:

1. แบบอัตโนมัติชนิดต้นแขน (Upper Arm Monitor)

   • ใช้งานง่าย เพียงพันผ้าพันแขนแล้วกดปุ่ม

   • เป็นรูปแบบที่นิยมใช้ในบ้าน

   • เหมาะสำหรับการติดตามค่าเป็นประจำ

2. แบบอัตโนมัติชนิดข้อมือ (Wrist Monitor)

   • ขนาดเล็ก พกพาสะดวก

   • ต้องวางข้อมือให้อยู่ระดับเดียวกับหัวใจขณะวัด

   • เหมาะกับผู้ที่ไม่สะดวกใช้แบบต้นแขน

3. แบบปรอทหรือกึ่งอัตโนมัติ (Manual Monitor)

   • ใช้ร่วมกับหูฟังแพทย์

   • พบในสถานพยาบาล

   • ต้องอาศัยทักษะในการใช้งาน

ค่าความดันโลหิตประกอบด้วยอะไรบ้าง

การวัดจะแสดงค่าหลัก 3 ค่า ได้แก่:

• ค่าความดันตัวบน (Systolic): แรงดันขณะหัวใจบีบตัว

• ค่าความดันตัวล่าง (Diastolic): แรงดันขณะหัวใจคลายตัว

• ชีพจร (Pulse Rate): จำนวนครั้งการเต้นของหัวใจต่อนาที

การแปลผลควรพิจารณาร่วมกับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

วิธีใช้เครื่องวัดความดันให้ได้ค่าที่สม่ำเสมอ

• พักอย่างน้อย 5 นาที ก่อนวัด

• นั่งหลังพิงพนัก เท้าวางราบกับพื้น

• ไม่พูดคุยหรือขยับตัวขณะวัด

• วัดในช่วงเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน

• จดบันทึกค่าเพื่อติดตามแนวโน้มระยะยาว

ข้อควรพิจารณาในการเลือกซื้อ

• ขนาดผ้าพันแขนเหมาะสมกับรอบต้นแขน

• หน้าจอแสดงผลชัดเจน ตัวเลขอ่านง่าย

• มีระบบบันทึกข้อมูลย้อนหลัง

• มีคู่มือภาษาไทยหรือคำแนะนำชัดเจน

ความแตกต่างระหว่างการวัดที่บ้านกับสถานพยาบาล

การวัดที่บ้านช่วยให้สามารถติดตามค่าในสภาพแวดล้อมที่คุ้นเคย ซึ่งอาจสะท้อนค่าความดันในชีวิตประจำวันได้ดี อย่างไรก็ตาม ค่าที่วัดได้อาจแตกต่างจากสถานพยาบาลเนื่องจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น ความตื่นเต้น ความเครียด หรือกิจกรรมก่อนการวัด

การนำค่าที่บันทึกไว้ไปปรึกษาแพทย์ จะช่วยให้การประเมินภาพรวมมีข้อมูลประกอบมากขึ้น

การดูแลรักษาเครื่องวัดความดัน

• เก็บในที่แห้ง อุณหภูมิไม่สูงเกินไป

• หลีกเลี่ยงการกระแทกหรือทำตก

• ตรวจสอบถ่านหรือแบตเตอรี่สม่ำเสมอ

• หากมีความคลาดเคลื่อน ควรนำไปตรวจสอบตามคำแนะนำของผู้ผลิต

เปรียบเทียบเครื่องวัดความดันแบบรัดแขนกับรัดข้อมือ

เครื่องวัดความดันแบบรัดแขนกับรัดข้อมือ แตกต่างกันทั้งด้านตำแหน่งการวัด ความแม่นยำ และความสะดวกในการใช้งาน การเลือกใช้งานจึงควรพิจารณาตามลักษณะผู้ใช้และวัตถุประสงค์ในการติดตามค่าความดันโลหิต บทความนี้สรุปความแตกต่างแบบเข้าใจง่าย เพื่อช่วยตัดสินใจเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับการใช้งานที่บ้าน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ควรวัดวันละกี่ครั้ง?
โดยทั่วไปอาจวัดวันละ 1–2 ครั้ง หรือปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์

ควรวัดแขนข้างไหน?
ครั้งแรกอาจลองวัดทั้งสองข้าง แล้วเลือกข้างที่ได้ค่าสูงกว่าเป็นหลักในการติดตาม

ค่าที่วัดได้ต่างกันเล็กน้อยถือว่าปกติหรือไม่?
ความแตกต่างเล็กน้อยอาจเกิดขึ้นได้จากท่าทางหรือช่วงเวลา ควรวัดซ้ำในสภาวะใกล้เคียงกัน

ค่าความดันปกติ 

• ❀ ค่าความดันโลหิตปกติของผู้ใหญ่โดยทั่วไป ถือว่าค่าความดันตัวบนไม่เกิน 140 มิลลิเมตรปรอท และค่าความดันตัวล่างไม่เกิน 90 มิลลิเมตรปรอท
• ❀ ความดันโลหิตที่ “อยู่ในเกณฑ์ปกติ” คือ ต่ำกว่า 130/85 มม.ปรอท ความดันโลหิตสูงเล็กน้อยแต่ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ คือ 130-139/85-89 มม.ปรอท และจะเรียกได้ว่ามีความดันโลหิตสูงเมื่อความดันโลหิตตัวบนมากกว่า (หรือเท่ากับ) 140 และตัวล่างมากกว่า (หรือเท่ากับ) 90 มม.ปรอท

การเลือกซื้อเครื่องวัดความดันโลหิตสำหรับใช้ที่บ้าน

❀ ควรเลือกใช้ เครื่องวัดความดันแบบดิจิตอล เพราะสะดวกและใช้งานง่าย

❀ สายรัดแขนสามารถใส่ได้ง่าย การเลือกเครื่องวัดความดันที่มีสายรัดแขน ซึ่งสวมใส่ได้ด้วยตนเอง
นับเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ เนื่องจากทำให้ผู้วัดความดันสามารถทราบค่าความดันโลหิตของตนเองได้

❀ มีความแม่นยำสูงความแม่นยำสูงจะทำให้การวินิจฉัยโรคของแพทย์เป็นไปอย่างแม่นยำมากยิ่งขึ้น
นอกจากนี้ยังช่วยให้การรักษาโรคสะดวกและง่ายดายกว่าเดิม

❀ เลือกเครื่องวัดความดันโลหิตที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน เช่น CE (European Conformity:CE) หรือเครื่องหมาย UL (Underwriters’ Laboratories :UL) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่แสดงว่าเครื่องมือนั้นได้รับการออกแบบและการผลิตที่ได้มาตรฐานความปลอดภัยตามข้อบังคับอุตสาหกรรมสหภายุโรป    หรือตรวจสอบได้จากเครื่องหมาย มอก.มาตรฐานประเทศไทย เป็นต้น

คำแนะนำในการใช้เครื่องวัดความดันโลหิต 

     ไม่ควรวัดความดันทันทีหลังอาหารมื้อหลัก ควรห่างอย่างน้อย 1 ชั่วโมง ไม่ควรดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ หรือสูบบุหรี่หรือเครื่องก่อนทำการวัด ไม่ควรวัดขณะที่ร่างกายเหนื่อย หมดแรง อ่อนเพลีย หรือมีอารมณ์เครียด ถ้าใช้เครื่องวัดความดันที่ต้นแขน ให้วัดในท่านั่ง วางแขน และข้อศอกบนโต๊ะ จัดระดับให้ผ้าพันต้นแขน

เมื่อเครื่องวัดความดันโลหิต ดิจิตอล แสดงผล ตัวเลขแบบไหนถึงเรียกว่าผิดปกติ?

❀ ตัวเลขตัวบน เป็นค่าความดันของกระแสเลือด ขณะหัวใจบีบตัว ค่าตัวเลขตัวบน ที่เหมาะสม ควรน้อยกว่า 120 มิลลิเมตรปรอท (แต่ไม่น้อยกว่า 90 มิลลิเมตรปรอท)
❀ ตัวเลขตัวล่าง เป็นค่าความดันของกระแสเลือด ขณะหัวใจคลายตัว ค่าตัวเลขตัวล่าง ที่เหมาะสม ควรน้อยกว่า 80 มิลลิเมตรปรอท (แต่ไม่น้อยกว่า 60 มิลลิเมตรปรอท)

โรคร้ายที่มาพร้อมกับความดันที่ผิดปกติ 

❀ โรคหลอดเลือดสมอง แตก ตีบ ตัน หรือที่เรียกว่า อาการ Stroke สาเหตุหลักของการเป็น อัมพฤกษ์ – อัมพาต
❀ โรคกล้ามเนื้อหัวใจโต เกิดจากการที่ความดันสูง ทำให้หัวใจต้องทำงานหนัก ส่งผลให้เหนื่อยง่าย อาจนำไปสู่ ภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลันได้
❀ โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจตาย มีอาการเจ็บหน้าอก ช็อก หรือหัวใจวายได้
❀ โรคไตเรื้อรัง ไตวาย ไตเสื่อม เนื่องจากไต สูญเสียความสามารถ ในการทำงาน ซึ่งเกิดมาจาก ความดันโลหิตสูง

วิธีดูแลตนเอง ให้ห่างไกลจากโรคความดันโลหิต 

❀ พยายามไม่เครียด ดูแลสุขภาพจิต ของตนเองให้ดี อย่างสม่ำเสมอ
❀ ควบคุมน้ำหนัก ให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
❀ หลีกเลี่ยง การกินอาหาร เค็ม หวาน มัน
❀ กินยาที่แพทย์จ่ายให้ ตามคำสั่งแพทย์ อย่างเคร่งครัด
❀ หมั่นออกกำลังกายเป็นประจำ
❀ งดดื่มแอลกอฮอล์ หรือใช้สารเสพติดทุกชนิด
❀ หมั่นตรวจเช็ก ค่าความดัน ด้วยเครื่องวัดความดันโลหิต เพื่อควบคุม ให้ค่าความดัน เป็นปกติอยู่เสมอ