วิตามินเอ และเบต้าแคโรทีน (Vitamin A and Betacarotene) คืออะไร? บทบาทต่อสายตา กระดูก และสุขภาพร่างกาย

วิตามินเอ คืออะไร

วิตามินเอ (Vitamin A) เป็นวิตามินที่ละลายในไขมัน มีบทบาทสำคัญต่อการมองเห็น การเจริญเติบโตของร่างกาย การพัฒนาของกระดูก และการทำงานของระบบสืบพันธุ์ ร่างกายไม่สามารถสังเคราะห์วิตามินเอได้เอง จึงจำเป็นต้องได้รับจากอาหาร

วิตามินเอสามารถสะสมในตับ และถูกนำมาใช้เมื่อร่างกายต้องการ

ประเภทของวิตามินเอ

วิตามินเอแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่

1. วิตามินเอสำเร็จรูป (Retinol)

พบในอาหารจากสัตว์ เช่น

ตับ
ไข่แดง
นมและผลิตภัณฑ์จากนม
น้ำมันตับปลา

ร่างกายสามารถดูดซึมและนำไปใช้ได้โดยตรง

2. โปรวิตามินเอ (Beta-Carotene)

เป็นสารตั้งต้นที่ร่างกายสามารถเปลี่ยนเป็นวิตามินเอได้ตามความต้องการ พบมากในผักและผลไม้สีเหลือง ส้ม และเขียวเข้ม เช่น

แครอท
ฟักทอง
ผักโขม
คะน้า
มะละกอ
มะม่วงสุก

บทบาทของวิตามินเอต่อร่างกาย

1. การมองเห็น

วิตามินเอเป็นองค์ประกอบสำคัญของเรตินา (Retina) โดยมีบทบาทในการทำงานของ

ร็อดเซลล์ (Rod Cells) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการมองเห็นในที่แสงน้อย
โคนเซลล์ (Cone Cells) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการมองเห็นสี

การได้รับวิตามินเอเพียงพอจึงมีความสำคัญต่อการมองเห็น โดยเฉพาะในที่มืด

2. การเจริญเติบโตของกระดูกและฟัน

วิตามินเอมีบทบาทในกระบวนการพัฒนาและการเจริญเติบโตของกระดูกและฟัน รวมถึงการแบ่งตัวของเซลล์ในร่างกาย

3. ระบบภูมิคุ้มกัน

มีส่วนเกี่ยวข้องกับการคงสภาพของเยื่อบุผิวในอวัยวะต่าง ๆ เช่น ทางเดินหายใจและทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นด่านแรกของร่างกายในการป้องกันเชื้อโรค

4. สุขภาพผิวและเยื่อบุ

วิตามินเอเกี่ยวข้องกับการทำงานของเซลล์ผิว และความสมบูรณ์ของเยื่อบุผิว

5. บทบาทของเบต้าแคโรทีน

เบต้าแคโรทีนจัดอยู่ในกลุ่มแคโรทีนอยด์ และมีคุณสมบัติด้านสารต้านออกซิเดชันในร่างกาย พร้อมทั้งสามารถเปลี่ยนเป็นวิตามินเอได้ตามความจำเป็น

ภาวะขาดและภาวะได้รับเกิน

ภาวะขาดวิตามินเอ

อาจสัมพันธ์กับ

การมองเห็นในที่มืดลดลง
เยื่อบุตาแห้ง
ภูมิคุ้มกันลดลง

ภาวะได้รับเกิน

เนื่องจากวิตามินเอเป็นวิตามินที่ละลายในไขมัน จึงสามารถสะสมในร่างกายได้ หากได้รับในปริมาณสูงต่อเนื่อง อาจทำให้เกิดอาการ เช่น

ปวดศีรษะ
คลื่นไส้
ผิวแห้งลอก
ปวดกระดูกหรือข้อต่อ

หญิงตั้งครรภ์ควรได้รับวิตามินเอในปริมาณที่เหมาะสมตามคำแนะนำของแพทย์

ปริมาณที่แนะนำโดยทั่วไป

ปริมาณที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับอายุ เพศ และภาวะสุขภาพ โดยทั่วไปผู้ใหญ่ควรได้รับในระดับที่สอดคล้องกับคำแนะนำทางโภชนาการ และหลีกเลี่ยงการรับประทานในปริมาณสูงเกินความจำเป็น โดยเฉพาะในรูปแบบผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

หมายเหตุ:

ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
โปรดอ่านคำเตือนในฉลากก่อนบริโภค
เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน
ควรกินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ

1. Phyllis A. Balch. Stress. In: a member of Penguin Group (USA) Inc. Prescription for Nutritional Healing. Forth Edition. New York: AVERY; 2006. p. 19-20. 19. El-Akawi Z, Abdel-Latif N et al. Does the plasma level of vitamins A and E affect acne condition? ClinExpDermatol 2006 May; 31(3): 430-34. 20. Reifen R. vitamin A as an anti-inflammatory agent. Proc Nutr Soc 2002 Aug; 6(3): 397-400. 39. Pomponi F, Cariati R, et al. Retinoids irreversibly inhibit in vitro growth of Epstein-Barr virus-immortalized B lymphocytes. Blood . 1996 Oct 15;88(8):3147-59. 44. Brown NA, Bron AJ, et al. Nutrition supplements and the eye. Eye. 1998;12(Pt 1):127–33. 50. Singhal S, Gupta R, et al. Comparison of antioxidant efficacy of vitamin E, vitamin C, vitamin A and fruits in coronary heart disease: A controlled trial. J Assoc Physicians India. 2001 Mar;49:327–31. 101. Bhaskaram P. Immunobiology of mild micronutrient deficiencies. Br J Nutr . 2001;85(suppl 2):75-80. 104. Barringer TA, Kirk JK, et al. Effect of a multivitamin and mineral supplement on infection and quality of life: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Ann Intern Med . 2003;138(5):365-71. 107. Aukrust P, Muller F, et al. Decreased vitamin A levels in common variable immunodeficiency: vitamin A supplementation in vivo enhances immunoglobulin production and downregulates inflammatory responses. Eur J Clin Invest . 2000;30(3):252-9. 108. Cui D, Moldoveanu Z, et al. High-level dietary vitamin A enhances T-helper type 2 cytokine production and secretory immunoglobulin A response to influenza A virus infection in BALB/c mice. J Nutr . 2000 May;130(5):1132-9. 109. Molina EL, Patel JA. A to Z: vitamin A and zinc, the miracle duo. Indian J Pediatr . 1996;63(4):427-31. 110. Alberts D, Ranger-Moore J, et al. Safety and efficacy of dose-intensive oral vitamin A in subjects with sun-damaged skin. Clin Cancer Res. 2004 Mar 15;10(6):1875-80. 239. Israel L, Hajji O, Grefft-Alami A, et al. [Vitamin A augmentation of the effects of chemotherapy in metastatic breast cancers after menopause. Randomized trial in 100 patients]. Ann Med Interne (Paris). 1985;136(7):551-4.

สินค้าที่เกี่ยวข้อง